Quang Trung đại phá quân Thanh: Thắng lợi trong 5 ngày

Cuộc kháng chiến mùa xuân năm Kỷ Dậu (1789) dưới sự lãnh đạo của vua Quang Trung là một trong những chiến công hiển hách nhất trong lịch sử dân tộc Việt Nam. Chiến thắng này không chỉ ghi dấu ấn của một vị tướng kiệt xuất mà còn khẳng định tinh thần quật cường, ý chí độc lập của dân tộc Việt Nam. Trong bài viết dưới đây, KidsUP sẽ cùng với các bạn tìm hiểu chi tiết về một trong những sự kiện lừng lẫy nhất trong lịch sử: Quang Trung đại phá quân Thanh

Bối cảnh trước trận: thế và lực hai bên

Để hiểu rõ nguồn gốc đã tạo nên sự kiện Quang Trung đại phá quân Thanh, trước tiên chúng ta cần tìm hiểu về bối cảnh lịch sử trước khi cuộc chiến nổ ra.

Cuối năm 1788, sau khi vua Lê Chiêu Thống chạy sang cầu viện nhà Thanh, triều đình phong kiến Trung Quốc do Càn Long đứng đầu đã quyết định đưa 29 vạn quân tinh nhuệ, do Tổng đốc Lưỡng Quảng Tôn Sĩ Nghị chỉ huy, tràn vào Đại Việt. Quân Thanh chiếm đóng Thăng Long một cách dễ dàng, gây ra tình hình chính trị – quân sự cực kỳ hỗn loạn. 

Về phía Tây Sơn, lực lượng chủ lực do Nguyễn Huệ chỉ huy đang đóng quân ở Phú Xuân (Huế), cách Thăng Long hàng trăm dặm. Thế và lực hai bên lúc bấy giờ có sự chênh lệch rõ rệt: quân Thanh đông đảo, thiện chiến và có Tôn Sĩ Nghị, một danh tướng dày dạn kinh nghiệm, chỉ huy. 

Tuy nhiên, Tôn Sĩ Nghị lại mắc phải sai lầm chết người khi quá chủ quan, khinh địch, cho rằng quân Tây Sơn chỉ là “quân phiến loạn” và sẽ không dám tấn công vào dịp Tết. Chính sự lầm tưởng này đã tạo cơ hội vàng cho Nguyễn Huệ, người sau này trở thành Hoàng Đế Quang Trung, thực hiện một cuộc phản công táo bạo và bất ngờ.

Toàn cảnh mùng 3–mùng 7 Tết Kỷ Dậu (1789)

Chỉ trong vòng 5 ngày, từ mùng 3 đến mùng 7 Tết Kỷ Dậu, lịch sử dân tộc đã chứng kiến một chiến thắng thần tốc và oanh liệt: Quang Trung đại phá quân Thanh. Nó không chỉ đơn thuần là một trận chiến mà là đỉnh cao của nghệ thuật quân sự Việt Nam. 

Các trận then chốt đánh quân Thanh

Chiến dịch Quang Trung đại phá quân Thanh được tạo nên bởi một chuỗi các trận đánh then chốt, được sắp xếp và thực hiện một cách tài tình, mỗi trận đều có vai trò riêng biệt, bổ trợ cho nhau để tạo nên thắng lợi chung cuộc. Những trận chiến này không chỉ cho thấy tài thao lược của Quang Trung mà còn chứng minh nghệ thuật quân sự Việt Nam đạt tới đỉnh cao.

Hà Hồi: vây áp, uy hiếp, buộc hàng

Trận Hà Hồi diễn ra vào đêm mùng 4 rạng sáng mùng 5 Tết. Vua Quang Trung đã sử dụng một chiến thuật độc đáo: vây hãm, uy hiếp tinh thần quân địch mà không cần đổ máu. Cả vạn quân Tây Sơn bao vây đồn Hà Hồi, nhưng không phải để tấn công trực diện mà dùng “chiêu bài” uy hiếp tâm lý. 

Quân Tây Sơn cho dựng các pháo đài rơm rạ, giả vờ chuẩn bị tấn công lớn, đồng thời hô hào, reo hò ầm ĩ. Bằng cách đó, quân Tây Sơn đã tạo ra một áp lực tâm lý cực lớn. Các mũi kỵ binh liên tục chạy vòng quanh, khiến quân địch hoảng loạn, không phân biệt được thật giả. Cuối cùng, trước sức ép quá lớn và nỗi sợ hãi tột cùng, quân Thanh tại đây đã buông vũ khí đầu hàng, mở đường cho quân Tây Sơn tiến sâu vào các tuyến phòng thủ của địch. 

Ngọc Hồi: đột phá tuyến phòng ngự cửa ngõ Thăng Long

Trận Ngọc Hồi diễn ra vào sáng sớm mùng 5 Tết, là trận đánh mang tính đột phá then chốt trong chiến dịch Quang Trung đại phá quân Thanh. Đồn Ngọc Hồi là tuyến phòng ngự kiên cố nhất của quân Thanh ở cửa ngõ phía nam Thăng Long, được xây dựng rất vững chắc. Để đánh phá thành trì này, quân Tây Sơn đã sử dụng chiến thuật kết hợp hỏa lực và tấn công tổng lực. 

Các chiến binh Tây Sơn được trang bị ván gỗ tẩm rơm ướt, làm khiên đỡ đạn, che chắn để tiến công. Cùng lúc, voi chiến và hỏa hổ được sử dụng để gây rối loạn đội hình địch. Với ý chí quyết chiến và tinh thần quả cảm, quân Tây Sơn đã phá tan phòng tuyến Ngọc Hồi, mở toang cánh cửa tiến vào Thăng Long, khiến quân Thanh hoảng loạn và vỡ trận.

Đống Đa: đánh vào trại trung tâm, tổng phản công

Ngay sau khi đột phá Ngọc Hồi, quân Tây Sơn tiến thẳng đến Đống Đa, nơi đóng quân chủ lực của Tôn Sĩ Nghị. Ngày mùng 5 Tết, Quang Trung lập tức chỉ huy quân Tây Sơn tổng phản công. 

Tướng Tây Sơn Đô đốc Long đã có một chiến thuật bất ngờ và táo bạo. Ông cho quân dùng chiến thuật “thiên la địa võng”, phối hợp với các mũi tấn công khác để bao vây, dồn ép quân địch. Lính Tây Sơn hóa trang, mai phục, bất ngờ xuất hiện từ nhiều hướng, gây hoảng loạn tột độ cho quân Thanh. 

Quân Thanh rơi vào tình trạng hỗn loạn cực độ, không kịp tổ chức phòng thủ. Hàng vạn binh lính bị tiêu diệt, Tông Sĩ Nghị tháo chạy, nhiều tướng lĩnh tử trận, trong đó có Đề Lĩnh. Trận Đống Đa đã giáng đòn chí mạng, khiến toàn bộ kế hoạch xâm lược của nhà Thanh sụp đổ.

Giải phóng Thăng Long: truy kích và ổn định trật tự

Sau khi đánh tan quân chủ lực tại Đống Đa, quân Tây Sơn tiếp tục truy kích tàn quân địch trên đường tháo chạy. Tôn Sĩ Nghị và một số tướng lĩnh thân cận cố gắng vượt sông Nhị Hà để trốn về nước. Tuy nhiên, do hoảng loạn, chúng đã vứt bỏ hết trang bị, quân phục, tranh nhau qua cầu. Tôn Sĩ Nghị sau khi qua được cầu đã yêu cầu phá bỏ để quân Tây Sơn không thể đuổi theo. 

Vua Quang Trung tiến vào Thăng Long trong sự chào đón nồng nhiệt của nhân dân. Mặc dù vừa trải qua một cuộc chiến khốc liệt, vua Quang Trung đã nhanh chóng ra lệnh ổn định tình hình. Sự kiện giải phóng Thăng Long không chỉ là một chiến thắng quân sự mà còn là sự trở lại của nền thái bình, mang đến hy vọng cho toàn dân.

Chiến lược “thần tốc – bất ngờ – tập trung hỏa lực”

Thắng lợi Quang Trung đại phá quân Thanh là một điển hình của chiến lược quân sự thiên tài, với ba yếu tố cốt lõi: “thần tốc – bất ngờ – tập trung hỏa lực”. Sự kết hợp hoàn hảo ba yếu tố này đã biến chiến dịch thành một thắng lợi vang dội, khẳng định tài thao lược của vua Quang Trung.

Yếu tố “thần tốc” được thể hiện qua hành trình hành quân từ Phú Xuân (Huế) ra Thăng Long chỉ trong vòng hơn một tháng, với tốc độ phi thường, bất chấp thời tiết khắc nghiệt. 

Yếu tố “bất ngờ” là quyết định tấn công vào đúng dịp Tết Nguyên Đán, khi quân Thanh đang chủ quan ăn mừng, lơ là cảnh giác. Vua Quang Trung đã lợi dụng triệt để yếu tố tâm lý này để tạo nên một đòn đánh chí mạng. 

Cuối cùng, “tập trung hỏa lực” được áp dụng triệt để ở các trận đánh then chốt. Quân Tây Sơn đã sử dụng các loại pháo, hỏa hổ và voi chiến để tạo sức mạnh tấn công khủng khiếp, phá vỡ tuyến phòng ngự kiên cố của địch. 

Hậu cần quyết định: lương thảo, trạm dịch, tinh thần binh sĩ

Một chiến dịch thần tốc không thể thành công nếu thiếu hậu cần vững chắc. Vua Quang Trung hiểu rõ tầm quan trọng của những yếu tố này nên đã chuẩn bị vô cùng kỹ lưỡng. 

Trước khi tiến quân ra Bắc, ông đã huy động tối đa nguồn lực, cho quân lính mang theo lương khô và gạo rang, đảm bảo đủ ăn trong suốt hành trình. Các trạm dịch, trạm tiếp lương được thiết lập dọc đường để hỗ trợ quân đội. 

Đặc biệt, vua Quang Trung còn ban bố lời dụ, khích lệ tinh thần binh sĩ, cho họ ăn Tết sớm và hứa sẽ ăn Tết mùng 7 trong thành Thăng Long. Nhờ vậy, toàn quân giữ được ý chí kiên định, sẵn sàng hy sinh. Hậu cần vững chắc kết hợp với tinh thần thép đã góp phần quan trọng vào thắng lợi vang dội của cuộc kháng chiến chống quân Thanh.

Địa hình – thời tiết – tâm lý: “tam lợi” cho Tây Sơn

Trong chiến dịch Kỷ Dậu, quân Tây Sơn tận dụng triệt để “tam lợi”: địa hình, thời tiết và tâm lý để tạo nên một trong những chiến thắng lừng lẫy nhất lịch sử Việt Nam. 

Về địa hình, quân ta đã lợi dụng các con đường tắt, luồn lách qua các khu vực rừng núi, đồng ruộng để tiến công mà quân Thanh không ngờ tới. 

Về thời tiết, cuộc tấn công diễn ra vào đúng dịp Tết Nguyên Đán, lúc này thời tiết miền Bắc giá lạnh, sương mù dày đặc. Quân Tây Sơn, với sự chuẩn bị kỹ lưỡng, đã tận dụng lợi thế sương mù để tiến công bất ngờ, che mắt địch.

Về tâm lý, quân Thanh vốn quen với lối đánh chính quy, lại chủ quan, lơ là cảnh giác vì nghĩ rằng không ai lại tấn công vào dịp Tết. Trong khi đó, quân Tây Sơn lại có tinh thần quyết chiến cao độ, ý chí phục thù mạnh mẽ, sẵn sàng xả thân vì đất nước. 

Chiến thuật và công nghệ vũ khí

Ngoài chiến lược, chiến thuật và vũ khí cũng đóng vai trò quan trọng trong chiến thắng. Quân Tây Sơn áp dụng linh hoạt nhiều cách đánh: bao vây, tập kích, tấn công trực diện. Vũ khí như giáo mác, hỏa hổ, súng thần công được sử dụng hiệu quả, đặc biệt là sáng kiến dùng ván gỗ bọc rơm ướt để chống lại hỏa lực địch ở Ngọc Hồi.

Sự sáng tạo trong chiến thuật và công nghệ vũ khí cho thấy trí tuệ quân sự của người Việt Nam. Dù trang bị không vượt trội như quân Thanh, quân Tây Sơn vẫn tận dụng tối đa điều kiện sẵn có để giành thế chủ động. Điều này khẳng định: chiến thắng không chỉ dựa vào số lượng binh lính mà còn ở nghệ thuật chỉ huy và khả năng ứng biến linh hoạt.

Ý nghĩa lịch sử và hệ quả sau chiến thắng

Về mặt chính trị, chiến thắng đã đập tan ý chí xâm lược của nhà Thanh, bảo vệ vẹn toàn lãnh thổ và chủ quyền quốc gia. Nó cũng khẳng định vị thế của nhà Tây Sơn, chấm dứt tình trạng chia cắt, loạn lạc.

Về mặt quân sự, chiến thắng là minh chứng cho một nghệ thuật quân sự độc đáo, tài tình, đỉnh cao của người Việt, với chiến thuật “thần tốc – bất ngờ – tập trung hỏa lực”. 

Về mặt xã hội, sự kiện này đã khơi dậy lòng tự hào dân tộc, củng cố tinh thần đoàn kết, ý chí quật cường của nhân dân. Sau chiến thắng, vua Quang Trung đã đoàn kết toàn dân cùng nhau thực hiện nhiều chính sách cải cách, khuyến khích phát triển kinh tế, văn hóa, giáo dục, mang lại sự phồn thịnh cho đất nước. 

Kết luận

Chỉ trong 5 ngày, quân Tây Sơn đã làm nên kỳ tích “Quang Trung đại phá quân Thanh”, ghi dấu mốc son chói lọi trong lịch sử. Để trẻ yêu thích việc học địa lý, lịch sử, khoa học nhân loại cùng nhiều môn học hữu ích khác như toán toán tư duy, tiếng anh, tiếng Việt,… thì ba mẹ hoàn toàn có thể yên tâm với app giáo dục sớm KidsUP Pro dành cho trẻ từ 1 – 8 tuổi. Học ngay trên điện thoại mà không cần kết nối wifi. Ba mẹ hãy đăng ký cho con từ sớm để nhận được những ưu đãi phù hợp nhất từ KidsUP nhé!