Bạn có biết không, không chỉ chim hay cá mới đẻ trứng đâu nhé! Thế giới động vật còn có vô số loài với cách sinh sản “có một không hai” khiến ai nghe qua cũng phải tròn mắt kinh ngạc. Hãy cùng KidsUP khám phá TOP 10 động vật đẻ trứng kỳ lạ nhất hành tinh để xem bạn đã biết được bao nhiêu trong số đó nhé!
Trong sinh học, “đẻ trứng” (hay còn gọi là sinh sản bằng trứng) là hình thức sinh sản mà phôi thai phát triển bên trong trứng được tạo ra và thụ tinh, sau đó trứng được đưa ra ngoài cơ thể mẹ để tiếp tục quá trình phát triển cho đến khi nở thành con non. Các loài đẻ trứng thường có vỏ trứng cứng hoặc màng bảo vệ giúp phôi an toàn trong môi trường tự nhiên. Đây là hình thức sinh sản phổ biến ở nhiều nhóm động vật như chim, bò sát, cá, côn trùng và một số loài thú đặc biệt.
Không chỉ những loài quen thuộc như chim hay rùa mới đẻ trứng, thế giới tự nhiên còn ẩn chứa vô vàn sinh vật với cách sinh sản kỳ diệu và khác thường. Dưới đây là 10 loài động vật đẻ trứng độc đáo nhất hành tinh, chắc chắn sẽ khiến bạn đi từ ngạc nhiên này đến ngạc nhiên khác.
Thú mỏ vịt là loài động vật có vú đặc hữu của Úc, nổi tiếng vì sự kết hợp “nửa chim, nửa thú” độc đáo của mình. Chúng có mỏ phẳng như vịt, đuôi giống hải ly, chân có màng, và đặc biệt là đẻ trứng thay vì sinh con như hầu hết các loài có vú khác.
Mỗi lần, con cái thường đẻ từ 1–3 trứng trong tổ đất hoặc hang ẩm gần sông suối. Sau khi đẻ, thú mỏ vịt mẹ cuộn tròn quanh tổ để ủ ấm, cung cấp nhiệt độ ổn định cho trứng phát triển. Khi trứng nở, con non bú sữa mẹ tiết ra từ lỗ chân lông trên bụng, vì thú mỏ vịt không có tuyến vú lộ rõ. Đây là loài động vật cổ xưa, minh chứng cho quá trình tiến hóa từ bò sát sang thú có vú.
Cá mặt trời đại dương được mệnh danh là “bà mẹ mắn đẻ nhất hành tinh”. Một con cái trưởng thành có thể sản sinh đến 300 triệu trứng trong một mùa sinh sản – con số kỷ lục trong thế giới động vật.
Mỗi quả trứng chỉ nhỏ bằng đầu kim và được thụ tinh ngoài, trôi nổi theo dòng nước biển. Cá con mới nở chỉ nặng vài gram, nhưng khi trưởng thành, Mola mola có thể đạt khối lượng hơn 2 tấn! Do tỷ lệ sống sót cực thấp, chúng phải đẻ thật nhiều để duy trì nòi giống, thể hiện chiến lược sinh tồn cực kỳ đặc biệt của loài cá biển khổng lồ này.
Trong thế giới động vật, bạch tuộc cái là biểu tượng của tình mẫu tử hy sinh. Sau khi giao phối, nó đẻ hàng nghìn quả trứng nhỏ li ti, xếp thành chuỗi dài bám vào rạn san hô hoặc vách đá ngầm.
Trong suốt thời gian ấp kéo dài từ 2–8 tháng (tùy loài), bạch tuộc mẹ ngừng săn mồi, không rời tổ dù chỉ một lần, chỉ dùng xúc tu để quạt nước nhẹ nhàng giúp trứng có đủ oxy và tránh vi sinh vật bám vào. Khi trứng nở, bạch tuộc mẹ kiệt sức và chết — một vòng đời khép kín đầy bi tráng, nhưng cũng là minh chứng tuyệt vời cho bản năng sinh tồn mạnh mẽ của tự nhiên.
Cá ngựa là loài duy nhất trên thế giới mà con đực đảm nhận việc mang thai. Sau khi giao phối, cá cái dùng ống đẻ trứng để chuyển trứng vào túi ấp của con đực. Tại đây, trứng được thụ tinh và phát triển trong môi trường có nguồn oxy, muối và chất dinh dưỡng do cơ thể cá bố tiết ra – tương tự như nhau thai ở động vật có vú.
Quá trình này kéo dài khoảng 2–3 tuần, sau đó cá đực co bóp cơ thể “sinh” ra hàng chục đến hàng trăm cá ngựa con tí hon. Cảnh tượng ấy vừa ngộ nghĩnh vừa thể hiện sự chia sẻ trách nhiệm sinh sản độc đáo trong tự nhiên.
Loài cá mập Port Jackson sống ven bờ biển Úc có trứng có hình dạng kỳ lạ như chiếc vỏ xoắn ốc. Sau khi đẻ, cá mẹ dùng miệng vặn trứng vào các khe đá hoặc san hô, giúp trứng bám chặt và tránh bị dòng nước cuốn trôi. Vỏ trứng làm từ một loại mô collagen dày, dai, bảo vệ phôi thai trong suốt 10–12 tháng phát triển.
Khi đến thời điểm nở, cá con tự xoay người ra khỏi lớp vỏ xoắn, bắt đầu hành trình sinh tồn trong đại dương. Sự khéo léo trong cách bảo vệ trứng khiến loài cá mập này trở thành một “kỹ sư sinh học” thực thụ của biển khơi.
Cóc Surinam sống ở vùng Nam Mỹ có cách sinh sản độc nhất vô nhị: trứng được cấy trực tiếp vào da lưng con cái. Sau khi giao phối, con đực sẽ “ép” trứng vào da lưng của con cái, khiến lớp da phồng lên và bao bọc từng quả trứng trong các túi nhỏ.
Trong khoảng 80 ngày, trứng phát triển ngay trong các túi da này và khi nở, những chú cóc con chui ra từ lưng mẹ – một khung cảnh khiến ai chứng kiến cũng vừa kinh ngạc vừa thán phục. Đây là chiến lược bảo vệ trứng hoàn hảo, giúp chúng tránh được kẻ thù dưới nước và tăng khả năng sống sót.
Ếch Darwin – một loài nhỏ bé sống ở Chile và Argentina – có phương thức ấp trứng vô cùng lạ thường. Sau khi trứng được thụ tinh, ếch đực nuốt toàn bộ trứng vào miệng.
Thay vì tiêu hóa, trứng nằm trong túi thanh quản biến đổi thành nơi nuôi dưỡng phôi, nơi trứng hấp thụ chất dinh dưỡng và oxy từ niêm mạc miệng. Sau khoảng 6 tuần, ếch con phát triển hoàn chỉnh rồi được “sinh ra” qua miệng của bố. Đây là một trong những ví dụ hiếm hoi về sự tiến hóa chức năng sinh sản phi thường trong giới lưỡng cư.
Rùa và rắn là đại diện tiêu biểu của lớp bò sát đẻ trứng, với nhiều tập tính sinh sản đáng kinh ngạc. Rùa cái thường lên bờ vào ban đêm, đào ổ bằng chân sau trên bãi cát mềm, rồi đẻ từ vài chục đến hàng trăm trứng. Sau đó, chúng dùng cát phủ kín ổ trứng, phó mặc cho ánh nắng và nhiệt độ tự nhiên ấp nở.
Rắn thì chọn hang đất hoặc hốc cây ẩm ướt, nơi ổn định về nhiệt độ. Một số loài rắn, như rắn vua, quấn quanh ổ để bảo vệ trứng và giữ nhiệt, thể hiện bản năng làm mẹ không kém gì loài có vú.
Chim là nhóm động vật đẻ trứng phổ biến nhất, nhưng mỗi loài lại có chiến lược sinh sản riêng. Chim cánh cụt đực ở Nam Cực đảm nhận việc ấp trứng duy nhất trên đôi chân, che phủ bằng nếp da bụng trong suốt 2 tháng giữa mùa đông băng giá, không ăn uống, chỉ chờ con nở.
Trong khi đó, chim đà điểu ở châu Phi đẻ trứng to nhất thế giới, nặng tới 1,5 kg mỗi quả. Tổ đà điểu được đào nông trên mặt đất, và cả chim trống lẫn mái thay nhau ấp để duy trì nhiệt độ ổn định. Những thích nghi đặc biệt này cho thấy sự tiến hóa linh hoạt trong thế giới loài chim.
Trong giới côn trùng, chiến lược sinh sản là “đẻ thật nhiều để tồn tại”.
Không phải loài nào cũng chăm sóc; một số (như rùa biển) phó mặc trứng cho tự nhiên, còn nhiều loài khác (bạch tuộc, chim cánh cụt, ếch Darwin…) thể hiện chăm sóc rất cao để bảo vệ trứng và con non.
Kỷ lục thường được ghi cho cá mặt trời đại dương (Mola mola) — có thể đẻ hàng trăm triệu trứng trong một mùa sinh sản; nhiều côn trùng cũng đẻ số lượng rất lớn.
Không — trứng rất đa dạng: trứng chim thường bầu dục, trứng cá mềm trong suốt, bò sát có vỏ dẻo hoặc cứng, thậm chí có trứng xoắn ốc của cá mập Port Jackson hay túi trên lưng cóc Surinam.
Có — nhiệt độ, độ ẩm và thay đổi môi trường ảnh hưởng trực tiếp tới tỉ lệ thành công của trứng (ví dụ nhiệt độ ảnh hưởng tới giới tính rùa biển), do đó biến đổi khí hậu là rủi ro lớn.
Qua bài viết này, chắc hẳn bạn đã khám phá được những điều thú vị về thế giới động vật đẻ trứng – từ những loài quen thuộc như chim, rùa cho đến những “dị nhân” như thú mỏ vịt hay ếch Darwin. Mỗi loài đều có cách sinh sản kỳ diệu riêng, thể hiện sự đa dạng tuyệt vời của tự nhiên.
Để trẻ yêu thích việc học địa lý, lịch sử, khoa học nhân loại cùng nhiều môn học hữu ích khác như toán toán tư duy, tiếng anh, tiếng Việt,… thì ba mẹ hoàn toàn có thể yên tâm với app giáo dục sớm KidsUP Pro dành cho trẻ từ 1 – 8 tuổi. Học ngay trên điện thoại mà không cần kết nối wifi. Ba mẹ hãy đăng ký cho con từ sớm để nhận được những ưu đãi phù hợp nhất từ KidsUP nhé!
Chào các độc giả của KidsUP, mình là Khả Như – tác giả tại chuyên mục “Kiến thức giáo dục sớm”. Mình đã có 3 năm kinh nghiệm trong lĩnh vực biên soạn nội dung và chia sẻ kiến thức, kinh nghiệm trong các lĩnh vực giáo dục trẻ nhỏ, nuôi dạy con,…. Mình hy vọng rằng với những nội dung tâm huyết mình đăng tải trên sẽ đem tới cho các bậc phụ huynh cũng như các bé nhiều giá trị hữu ích.
