Hiện tượng La Nina là gì mà mỗi năm chúng ta thường nghe dự báo thời tiết nhắc đến? Với cách giải thích đơn giản, bài viết này của KidsUP sẽ giúp bố mẹ và các bé hiểu rõ La Nina hình thành như thế nào và ảnh hưởng ra sao đến thời tiết Việt Nam cũng như thế giới.
Trong khí tượng học, La Nina được xem là một phần của chu kỳ ENSO (El Niño – Southern Oscillation), có tác động mạnh đến thời tiết toàn cầu trong nhiều tháng hoặc thậm chí vài năm. Đối với trẻ nhỏ, bố mẹ có thể hình dung đơn giản: khi nước biển lạnh đi, “hơi thở” của đại dương cũng thay đổi, kéo theo thời tiết tại nhiều khu vực trên thế giới biến đổi bất thường hơn.
La Nina hình thành khi gió Tín phong thổi mạnh hơn bình thường từ phía Đông sang Tây trên Thái Bình Dương. Điều này đẩy nước ấm về phía Tây (khu vực Indonesia, Philippines) và khiến nước lạnh từ tầng sâu trồi lên ở phía Đông (gần Peru, Ecuador).
Khi lớp nước lạnh trồi lên mạnh mẽ, nhiệt độ mặt biển giảm xuống rõ rệt. Do đại dương và khí quyển luôn tác động qua lại, sự thay đổi nhiệt độ này làm thay đổi cấu trúc mây và lượng mưa trên diện rộng. Một số yếu tố quan trọng hình thành La Nina:
Kết quả là nhiều khu vực trên thế giới chịu cảnh mưa nhiều kéo dài, trong khi những nơi khác lại khô hạn hơn bình thường.
La Nina không chỉ là câu chuyện của đại dương mà là “hiệu ứng domino” khiến thời tiết toàn cầu biến đổi mạnh mẽ. Vì nước lạnh lan rộng và gió thay đổi hướng, nhiều khu vực trải qua các hiện tượng thời tiết cực đoan hơn thường lệ.
Một số ảnh hưởng lớn trên quy mô toàn cầu:
Ngoài ra, La Nina còn liên quan đến việc tăng tần suất bão nhiệt đới ở khu vực Thái Bình Dương do sự chênh lệch nhiệt độ biển và thay đổi dòng khí quyển. Đây là lý do nhiều nước thường chuẩn bị kỹ lưỡng mỗi khi phát hiện La Nina xuất hiện.
Do nằm trong khu vực nhiệt đới gió mùa và thuộc vùng ảnh hưởng của Thái Bình Dương, Việt Nam chịu tác động khá rõ rệt khi xảy ra La Nina.
Một số ảnh hưởng thường gặp:
Trong năm có La Nina, người dân Việt Nam thường được khuyến cáo chuẩn bị cho tình huống mưa kéo dài, sạt lở đất, lũ quét và bão mạnh hơn trung bình nhiều năm.
Bảng so sánh La Nina và El Nino
| Tiêu chí so sánh | La Nina | El Nino |
| Nhiệt độ mặt nước biển | Lạnh đi bất thường ở vùng trung – đông Thái Bình Dương | Nóng lên bất thường ở cùng khu vực |
| Hướng ảnh hưởng khí hậu | Tăng mưa, tăng ẩm, nhiều nơi xảy ra lũ lụt | Gây khô hạn ở nhiều khu vực |
| Ảnh hưởng mùa đông | Mùa đông lạnh hơn ở nhiều vùng | Mùa đông ấm hơn |
| Ảnh hưởng đến bão | Tăng tần suất và cường độ bão ở Việt Nam và Tây Thái Bình Dương | Thường làm giảm số lượng bão |
| Tính chất trong chu kỳ ENSO | Pha lạnh của ENSO | Pha nóng của ENSO |
| Sản xuất nông nghiệp bị ảnh hưởng | Dễ gây thiệt hại do mưa kéo dài, ngập úng | Dễ gây hạn hán, thiếu nước tưới |
Một đợt La N ina thường kéo dài từ 9 tháng đến 2 năm. Tuy nhiên, có trường hợp La Nina yếu chỉ tồn tại vài tháng, hoặc La Nina mạnh kéo dài hơn hai năm, gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến nhiều vùng trên thế giới.
Chu kỳ La Nina không xảy ra đều đặn hằng năm mà lặp lại sau mỗi 2 – 7 năm tùy vào điều kiện khí quyển – đại dương. Các nhà khoa học theo dõi sát sao nhiệt độ Thái Bình Dương để dự đoán khả năng xảy ra La Nina nhằm chuẩn bị cho các kế hoạch phòng chống thiên tai.
Dưới đây là các thắc mắc phổ biến của phụ huynh và học sinh về hiện tượng La Nina.
Không. La Nina không phải hiện tượng xảy ra hàng năm. Nó xuất hiện theo chu kỳ không cố định, thường từ 2 – 7 năm một lần, tùy thuộc vào sự thay đổi của gió, áp suất và dòng hải lưu.
La Nina thường mạnh nhất vào cuối năm và đầu năm sau, khi sự chênh lệch nhiệt độ giữa hai phía Thái Bình Dương đạt mức cao nhất. Lúc này, các hiện tượng thời tiết cực đoan như mưa lớn, bão và lũ có thể xuất hiện nhiều hơn.
Qua bài viết này, bố mẹ và các bé đã hiểu rõ hiện tượng La Nina là gì, La Nina hình thành ra sao và ảnh hưởng thế nào đến thời tiết Việt Nam cũng như thế giới. Đây là kiến thức quan trọng giúp trẻ phát triển tư duy khoa học và hiểu hơn về biến đổi khí hậu.
Để trẻ yêu thích việc học địa lý, lịch sử, khoa học nhân loại, khoa học tự nhiên cùng nhiều môn học hữu ích khác như toán toán tư duy, tiếng anh, tiếng Việt,… thì ba mẹ hoàn toàn có thể yên tâm với app giáo dục sớm KidsUP Pro dành cho trẻ từ 1 – 8 tuổi. Học ngay trên điện thoại chỉ cần 15 phút mỗi ngày theo cài đặt và không cần kết nối wifi. Ba mẹ hãy đăng ký cho con từ sớm để nhận được những ưu đãi phù hợp nhất từ KidsUP nhé!
Chào các độc giả của KidsUP, mình là Khả Như – tác giả tại chuyên mục “Kiến thức giáo dục sớm”. Mình đã có 3 năm kinh nghiệm trong lĩnh vực biên soạn nội dung và chia sẻ kiến thức, kinh nghiệm trong các lĩnh vực giáo dục trẻ nhỏ, nuôi dạy con,…. Mình hy vọng rằng với những nội dung tâm huyết mình đăng tải trên sẽ đem tới cho các bậc phụ huynh cũng như các bé nhiều giá trị hữu ích.
