Nhiệt độ cơ thể người là một trong những chỉ số quan trọng phản ánh tình trạng sức khỏe, khả năng trao đổi chất và phản ứng của cơ thể trước môi trường. Mặc dù nhiều người vẫn nghĩ rằng nhiệt độ chuẩn luôn là 37°C, nhưng trên thực tế khoa học hiện đại cho thấy cơ thể mỗi người, mỗi độ tuổi và mỗi thời điểm trong ngày đều có sự dao động nhất định. Trong bài viết dưới dây, KidsUP sẽ cùng bạn đọc tìm hiểu sâu hơn về chỉ số sức khỏe vô cùng quan trọng này nhé!
Nhiệt độ cơ thể người là mức nhiệt cân bằng được duy trì bởi cơ chế điều nhiệt của cơ thể, phản ánh tốc độ chuyển hóa năng lượng. Trước đây, nhiều người tin rằng 37°C là mức chuẩn, nhưng các nghiên cứu mới chỉ ra biên độ dao động rộng hơn và phụ thuộc vào từng nhóm tuổi. Để dễ hình dung, ta có thể tham khảo bảng nhiệt độ cơ thể người dưới đây.
| Độ tuổi | Khoảng nhiệt độ cơ thể chuẩn (°C) | Ghi chú |
| Trẻ sơ sinh (0–12 tháng) | 36.5 – 37.5°C | Thân nhiệt cao và dao động nhiều hơn do hệ điều nhiệt chưa hoàn thiện |
| Trẻ em 1–10 tuổi | 36.3 – 37.3°C | Ổn định hơn nhưng dễ tăng khi hoạt động hoặc khóc |
| Tuổi dậy thì | 36.1 – 37.2°C | Bị ảnh hưởng mạnh bởi hormone, nhất là nữ giới |
| Người trưởng thành | 36.1 – 37.0°C | Nhóm tuổi có mức thân nhiệt ổn định nhất |
| Người cao tuổi | 35.8 – 36.5°C | Thân nhiệt thấp hơn do trao đổi chất giảm và tuần hoàn chậm |
Nhiệt độ cơ thể người không cố định mà tuân theo một chu kỳ sinh học 24 giờ gọi là nhịp sinh học (circadian rhythm). Sự thay đổi này được điều chỉnh bởi vùng dưới đồi trong não.
Thông thường, nhiệt độ đạt mức thấp nhất vào sáng sớm (khoảng 4 giờ sáng), khi cơ thể đang ở trạng thái nghỉ ngơi và quá trình trao đổi chất chậm lại. Sau đó, nhiệt độ sẽ tăng dần trong ngày và đạt đỉnh vào cuối buổi chiều hoặc tối (khoảng 4 giờ chiều đến 6 giờ tối). Đến buổi tối, đặc biệt trước khi ngủ, nhiệt độ có thể giảm nhẹ để cơ thể dễ đi vào giấc ngủ.
Sự dao động này hoàn toàn tự nhiên và có thể chênh lệch 0,5–1°C. Tuy nhiên, nếu mức tăng đột ngột hoặc kéo dài bất thường thì có thể là dấu hiệu nhiễm trùng, viêm hoặc thay đổi bệnh lý nào đó cần phải theo dõi và thăm khám kịp thời.
Sự chênh lệch về nhiệt độ cơ thể người giữa các độ tuổi là do sự kết hợp của nhiều yếu tố sinh lý và môi trường. Có 5 yếu tố chính giải thích sự khác biệt này:
Mỗi độ tuổi có mức nhiệt nguy hiểm khác nhau mà bạn cần đặc biệt lưu ý để có thể xử lý kịp thời, tránh những hậu quả khôn lường.
Để đo nhiệt độ cơ thể người chính xác, bạn nên sử dụng nhiệt kế sạch và chuyên dụng. Các chuyên gia khuyến nghị nên đo nhiệt độ cơ thể ở cùng một vị trí vào các thời điểm khác nhau để so sánh, đặc biệt trong trường hợp theo dõi cơn sốt của người bệnh.
Theo các chuyên gia y tế, đối với từng độ tuổi sẽ có những cách đo nhiệt độ khác nhau để cho ra kết quả chính xác nhất
Tay chân lạnh đôi khi khiến nhiều người lo lắng trẻ hoặc người lớn đang bị sốt ẩn. Tuy nhiên, thực tế không phải lúc nào điều này cũng đúng. Khi nhiệt độ cơ thể người tăng lên, máu sẽ tập trung vào các cơ quan quan trọng, khiến tay chân tạm thời lạnh đi – đây là phản ứng bình thường của cơ thể. Tuy nhiên, nếu tay chân lạnh kèm theo người nóng, thở nhanh hoặc mệt mỏi thì có thể là dấu hiệu sốt thật sự.
Trẻ ngủ ra mồ hôi là hiện tượng phổ biến và không nhất thiết làm tăng nhiệt độ cơ thể người. Khi ngủ sâu, hệ thần kinh giao cảm hoạt động mạnh hơn, khiến tuyến mồ hôi tiết ra nhiều, là một tình trạng thường thấy ở trẻ nhỏ. Tuy nhiên, nếu trẻ vừa ngủ vừa đổ mồ hôi nhưng lại nóng ran, khó ngủ, hay giật mình hoặc sốt nhẹ thì có thể liên quan đến nhiễm trùng hoặc tình trạng thiếu vitamin D.
Người cao tuổi thường cảm thấy lạnh hơn mọi người vì tốc độ trao đổi chất giảm, cơ thể sản sinh ít nhiệt hơn và tuần hoàn máu chậm lại. Đây là diễn biến sinh lý bình thường khi nhiệt độ cơ thể người giảm theo tuổi. Tuy nhiên, nếu người già luôn lạnh ngay cả trong thời tiết ấm, kèm mệt mỏi, da nhợt nhạt hoặc run nhiều thì có thể liên quan đến thiếu máu, suy giáp hoặc hạ thân nhiệt.
Nhiệt độ cơ thể người thay đổi theo tuổi, thời điểm trong ngày và nhiều yếu tố khác, vì vậy việc nắm rõ mức nhiệt bình thường của từng giai đoạn là vô cùng quan trọng. Khi hiểu rõ cơ chế biến thiên, bạn sẽ chủ động hơn trong chăm sóc sức khỏe gia đình, đặc biệt với trẻ nhỏ và người cao tuổi.
Để trẻ yêu thích việc học địa lý, lịch sử, khoa học nhân loại, khoa học tự nhiên cùng nhiều môn học hữu ích khác như toán toán tư duy, tiếng anh, tiếng Việt,… thì ba mẹ hoàn toàn có thể yên tâm với app giáo dục sớm KidsUP Pro dành cho trẻ từ 1 – 8 tuổi. Học ngay trên điện thoại mà không cần kết nối wifi. Ba mẹ hãy đăng ký cho con từ sớm để nhận được những ưu đãi phù hợp nhất từ KidsUP nhé!
Chào các độc giả của KidsUP, mình là Khả Như – tác giả tại chuyên mục “Kiến thức giáo dục sớm”. Mình đã có 3 năm kinh nghiệm trong lĩnh vực biên soạn nội dung và chia sẻ kiến thức, kinh nghiệm trong các lĩnh vực giáo dục trẻ nhỏ, nuôi dạy con,…. Mình hy vọng rằng với những nội dung tâm huyết mình đăng tải trên sẽ đem tới cho các bậc phụ huynh cũng như các bé nhiều giá trị hữu ích.
