Nhiều phụ huynh hiện nay thường thắc mắc khi nghe giáo viên đọc chữ K là “ca”, chữ Q là “quy” thay vì cách đọc quen thuộc ngày trước. Vậy đâu mới là cách đọc chữ C – K – Q trong tiếng Việt theo chuẩn Bộ GD&ĐT? Bài viết dưới đây của KidsUP sẽ giúp cha mẹ hiểu đúng bản chất, tránh dạy sai và đồng hành hiệu quả cùng con trong giai đoạn học vỡ lòng.
Trong quá trình học bảng chữ cái tiếng Việt, rất nhiều trẻ thường nhầm lẫn giữa chữ C, K và Q. Đây là nhóm chữ cái có cách phát âm khá giống nhau khi đánh vần nên trẻ nhỏ rất dễ bị rối, đặc biệt ở giai đoạn mới làm quen mặt chữ.
Nguyên nhân đầu tiên đến từ việc cả ba chữ đều tạo ra âm gần giống nhau trong tiếng Việt. Khi đọc các tiếng như “ca”, “ke”, “quả”, trẻ thường nghe âm đầu tương đối tương đồng nên khó phân biệt chữ nào dùng trong từng trường hợp cụ thể. Nếu phụ huynh chỉ dạy theo thói quen mà không giải thích rõ tên chữ cái và âm đọc, trẻ càng dễ học sai ngay từ đầu.
Ngoài ra, nhiều bố mẹ hiện nay vẫn sử dụng cách đọc cũ từ nhiều năm trước. Ví dụ:
Trong khi đó, theo hướng dẫn mới của Bộ GD&ĐT, giáo viên hiện nay thường đọc:
Sự khác biệt này khiến trẻ học ở trường một kiểu nhưng về nhà lại nghe một kiểu khác. Điều này làm quá trình ghi nhớ mặt chữ của trẻ bị gián đoạn, lâu dần dẫn đến mất tự tin khi học tiếng Việt lớp 1.
Bên cạnh đó, trẻ nhỏ học ngôn ngữ chủ yếu bằng hình ảnh và âm thanh. Nếu ba chữ cái có âm gần giống nhau nhưng hình dạng khác nhau, trẻ cần thời gian để liên kết giữa:
Đây cũng là lý do phụ huynh nên hiểu đúng cách đọc chữ C – K – Q trong tiếng Việt để hỗ trợ con học hiệu quả hơn thay vì chỉ dạy theo cảm tính.
1.Thông tin về Bộ Sách giáo khoa chuẩn – Kể từ năm học 2026 – 2027, chương trình Tiếng Việt lớp 1 sẽ được thống nhất sử dụng một bộ sách duy nhất: “Kết nối tri thức với cuộc sống” (do GS.TS Đỗ Việt Hùng làm Chủ biên).
2.Hướng dẫn chi tiết cách đọc các phụ âm theo Sách giáo khoa và Từ điển chuyên ngành
Dựa trên cuốn Tiếng Việt 1 – Sách Giáo viên (NXB Giáo dục Việt Nam- do GS.TS Đỗ Việt Hùng làm Chủ biên), các phụ âm được quy định cách đọc và tên gọi cụ thể để tránh nhầm lẫn:
* Chữ c: Tên gọi là “Cê” – Phát âm là “Cờ” (Tham chiếu: Trang 39, phần hướng dẫn chú thích phát âm).
* Chữ k: Tên gọi là “Ca” – Phát âm là “Ca” (Tham chiếu: Trang 43 và phần chú thích chi tiết tại trang 79).
Riêng đối với âm “q”, theo Từ điển Tiếng Việt của Trung tâm Từ điển học (GS. Hoàng Phê chủ biên, bản in 2020), chữ cái này được hướng dẫn đọc là “Quy”.
3.Về tư liệu hình ảnh
Hình 1: Ảnh chụp trực diện trang 43(Sách Tiếng Việt 1 – Bộ Kết nối tri thức) hướng dẫn cách đọc chữ “c”.
Hình 2: Ảnh trích dẫn định nghĩa và cách phát âm chữ “q” từ Từ điển Tiếng Việt (Hoàng Phê). (Nếu thêm 2 ảnh này làm phá vỡ concept ảnh của em thì thêm chị nguồn ở cuối bài nhé)
4. Ngoài ra, ở ảnh Nhận diện tên chữ cái và âm đọc trong tiếng Việt – Nội dung tên chữ /c/ là /cờ/ là chưa chính xác. Tên đúng là /Cê/ – Căn cứ theo Danh mục thiết bị dạy học tối thiểu cấp Tiểu học – Môn Tiếng Việt ban hành ở Thông tư 37/2021/TT-BGDĐT có quy định.
Theo chuẩn hiện nay, chữ C được đọc là “cờ”. Đây là cách đọc quen thuộc và vẫn được giữ nguyên trong chương trình tiểu học.
– Ví dụ minh họa: C: – cờ
Khi đánh vần:
– Vì sao chữ C đọc là “cờ”?
Chữ C từ lâu đã được sử dụng với cách đọc “cờ” trong tiếng Việt. Đây là âm đọc giúp trẻ dễ liên kết với các tiếng bắt đầu bằng phụ âm C như:
Ngoài ra, cách đọc này cũng phù hợp với thói quen ngôn ngữ của người Việt qua nhiều thế hệ nên hiện nay vẫn được duy trì trong trường học.
Theo hướng dẫn hiện hành, chữ K được đọc là “ca” thay vì “cờ” như trước đây nhiều người từng học.
– Ví dụ minh họa: K – ca
Khi đánh vần:
– Vì sao hiện nay nhiều giáo viên đọc là “ca”?
Nếu chữ K cũng đọc là “cờ” như chữ C thì trẻ rất dễ nhầm lẫn hai mặt chữ này với nhau. Vì vậy, Bộ GD&ĐT hướng dẫn đọc K là “ca” nhằm:
Đây là phương pháp được áp dụng phổ biến trong chương trình giáo dục tiểu học hiện nay.
– Phụ huynh cần hiểu điều gì?
Nhiều phụ huynh lo lắng khi thấy cách đọc hiện nay khác với thời mình đi học. Tuy nhiên, cha mẹ cần hiểu rằng:
Vì vậy, phụ huynh nên thống nhất cách đọc với giáo viên để tránh gây nhiễu cho trẻ trong giai đoạn đầu học chữ.
Theo chuẩn Bộ GD&ĐT, chữ Q hiện nay được đọc là “quy”.
Ví dụ minh họa: Q – quy
Khi đánh vần:
Nhiều phụ huynh hiện nay vẫn nhầm lẫn giữa tên chữ cái và âm dùng khi đánh vần. Đây chính là nguyên nhân khiến trẻ dễ bị rối khi học tiếng Việt lớp 1.
Tên chữ cái là cách gọi chính thức của từng chữ trong bảng chữ cái tiếng Việt.
Ví dụ:
Đây là cách giáo viên sử dụng khi dạy trẻ nhận diện bảng chữ cái.
Âm đánh vần là âm thanh được sử dụng khi ghép chữ thành tiếng.
Ví dụ:
LƯU Ý: Chữ “Q” khi ghép vần trong tiếng Việt thì luôn đi cùng chữ “U” như “Qu” và dược phát âm là “Quờ” và ghép vần như ví dụ trên. Vì vậy âm đọc có thể thay đổi tùy theo cách ghép vần chứ không hoàn toàn giống tên chữ cái.
Ngày trước, nhiều thế hệ được dạy theo phương pháp truyền thống nên thường:
Trong khi đó, chương trình giáo dục hiện nay chú trọng giúp trẻ:
Vì vậy, phụ huynh cần cập nhật cách dạy mới để đồng hành hiệu quả cùng con.
Việc thay đổi cách đọc không phải để làm khó phụ huynh hay học sinh. Thực tế, đây là phương pháp được nghiên cứu nhằm hỗ trợ trẻ học tiếng Việt dễ dàng hơn trong giai đoạn đầu đời.
– Giúp trẻ nhận diện mặt chữ nhanh hơn
Khi mỗi chữ cái có một tên gọi riêng biệt, trẻ sẽ:
Đây là yếu tố rất quan trọng với trẻ mới bắt đầu học đọc.
– Hạn chế nhầm giữa C và K
Nếu cả C và K đều đọc là “cờ”, trẻ sẽ rất khó phân biệt hai chữ cái này trong quá trình viết chính tả.
Ví dụ:
Hai tiếng có âm gần giống nhau nhưng dùng chữ cái khác nhau. Vì vậy, việc đọc K là “ca” giúp trẻ nhận biết rõ hơn.
– Thuận lợi khi học bảng chữ cái tiếng Việt mới
Chương trình giáo dục hiện nay hướng tới:
Do đó, cách đọc chữ C – K – Q trong tiếng Việt hiện nay được thiết kế để phù hợp hơn với phương pháp giáo dục hiện đại.
Bởi chương trình giáo dục hiện nay đã điều chỉnh cách gọi tên chữ cái để giúp trẻ:
Đây là sự thay đổi về phương pháp giảng dạy chứ không phải thay đổi tiếng Việt.
Phụ huynh nên thống nhất với cách dạy của giáo viên trên lớp. Điều này giúp trẻ:
Nếu cha mẹ vẫn dạy theo cách cũ còn giáo viên dạy theo cách mới, trẻ rất dễ bị nhầm lẫn giữa tên chữ cái và âm đánh vần.
Hiểu đúng cách đọc chữ C – K – Q trong tiếng Việt theo chuẩn Bộ GD&ĐT sẽ giúp phụ huynh đồng hành cùng con hiệu quả hơn trong giai đoạn học vỡ lòng. Việc đọc K là “ca”, Q là “quy” không phải thay đổi tiếng Việt mà là phương pháp hỗ trợ trẻ nhận diện chữ cái và học đánh vần dễ dàng hơn.
Cha mẹ nên thống nhất cách đọc với giáo viên để giúp trẻ tiếp thu nhanh, tránh nhầm lẫn và xây dựng nền tảng tiếng Việt vững chắc ngay từ những năm đầu tiểu học.
Chào các độc giả của KidsUP, mình là Khả Như – tác giả tại chuyên mục “Kiến thức giáo dục sớm”. Mình đã có 3 năm kinh nghiệm trong lĩnh vực biên soạn nội dung và chia sẻ kiến thức, kinh nghiệm trong các lĩnh vực giáo dục trẻ nhỏ, nuôi dạy con,…. Mình hy vọng rằng với những nội dung tâm huyết mình đăng tải trên sẽ đem tới cho các bậc phụ huynh cũng như các bé nhiều giá trị hữu ích.
